W literaturze medycznej wiele uwagi poświęca się skoliozie, będącej poważnym problemem zdrowotnym, który dotyczy osób w każdym wieku, również dzieci. Czym jest skolioza, jak się ją diagnozuje i leczy?

 

Skolioza co to takiego?

Skolioza to termin medyczny określający boczne skrzywienie kręgosłupa. Przez jednych traktowane jest jako choroba, przez innych jak przykład wady postawy, nie zmienia to jednak faktu, że brak odpowiedniego postępowania prowadzić może do poważnych konsekwencji zdrowotnych. Jednym z najbardziej charakterystycznych objawów skoliozy jest odchylenie osi kręgosłupa w płaszczyźnie czołowej. Czy każde skrzywienie boczne jest skoliozą? Z pomocą przyjść może tu tzw. skala Cobba. Nieznaczne odchylenia, w których kąt jest nie większy niż 10° uznawane są za mieszczące się w granicach tolerancji. O skoliozie mówi się zatem wtedy, gdy kąt ten jest większy niż 10°, przy czym ważna jest precyzyjna ocena stopnia skrzywienia. Wyróżnia się trzy warianty problemu, w zależności od stopnia zaawansowania zmian: skolioza mieszcząca się w przedziale 10°-24°, 25-40° oraz powyżej 50°.

Przyczyny skoliozy

Przyczyny skoliozy nie zostały do końca poznane. Wiele zależy jednak od wariantu problemu, z jakim zmaga się pacjent. Boczne skrzywienie kręgosłupa, w zależności od etiologii problemu podzielić można na:

 

  • skoliozę idiopatyczną, która stanowi ok. 80% wszystkich przypadków, w jej obrębie wyróżnia się dodatkowo skoliozę wczesnodziecięcą (u dzieci między 0 a 3 rokiem życia), dziecięcą (u dzieci między 4 a 10 rokiem życia) oraz młodzieńczą – powyżej 10 lat,
  • skoliozę nerwowo-mięśniową, która może być spowodowana przepukliną oponowo-rdzeniową, rdzeniowym zanikiem mięśni lub mózgowym porażeniem dziecięcym,
  • skoliozę mięśniową – u osób ze zdiagnozowaną artrogrypozą, dystrofią mięśniową (typu Duchenna, obręczowo-kończynową lub twarzowo-łopatkową),
  • skoliozę wrodzoną, do której dochodzi na skutek zaburzeń w formowaniu kręgów czy zrostów żeber.

 

Diagnozowanie skoliozy

U osób, u których występuje skolioza zaobserwować można wyraźną asymetrię wcięć w talii, a także wyraźną nierówność w obrębie położenia ramion bądź odchylenie tułowia (boku, względem miednicy). Jednak jest to za mało, aby właściwie zdiagnozować skoliozę. Konieczne jest wykonanie badania RTG, które pozwala określić stopień deformacji kręgosłupa. Niezbędna jest też kliniczna ocena postawy ciała, pomiar kąta rotacji tułowia wykonany w skłonie przy pomocy skoliometru.

Charakterystyka zmian w zależności od stopnia zaawansowania problemu i metody leczenia

U pacjentów, u których stopień skrzywienia bocznego w pomiarze skoliometrem jest nie większy niż 10° najczęściej nie podejmuje się żadnych działań terapeutycznych, nie można jednak zrezygnować z obserwacji, aby wprowadzić właściwe leczenie w przypadku pogłębiania problemu.

Najłagodniejsza postać skoliozy obejmuje skrzywienia boczne mieszczące się w przedziale 10°-24°. Już tu zaobserwować można istotne zmiany, m.in. w aspekcie mięśniowo-więzadłowym, nie dochodzi jednak jeszcze do zniekształceń kostnych. Zmiany te nie są duże, ale wymagają wprowadzenia właściwej korekty przy pomocy ćwiczeń ukierunkowanych na zmniejszenie czynnego napięcia mięśni. Bardzo ważna jest też stała obserwacja, pozwalająca zapobiegać pogłębianiu wady.

Skolioza zawierająca się w przedziale 25-40° powoduje już wyraźne zniekształcenia w obrębie kręgów i krążków międzykręgowych. Podczas badania RTG uwidaczniane są m.in. rotacje kręgów, obecny jest też najczęściej wyraźny garb żebrowy. Na tym etapie, poza odpowiednio dopasowanymi ćwiczeniami konieczne jest często stosowanie specjalnych gorsetów.

Najpoważniejszą sytuacją są zmiany, w których stopień skoliozy jest większy niż 50°. Tego typu zmiany zazwyczaj wymagają włączenia leczenia chirurgicznego. Podczas diagnostyki rentgenowskiej stwierdza się obecność zaawansowanych zmian strukturalnych, określanych jako sklinowacenie kręgów.

Na każdym etapie leczenia, czyli zakładając, że skrzywienie boczne wynosi co najmniej 10° niezbędna jest pomoc i wsparcie fizjoterapeuty, który dobierze ćwiczenia adekwatne dla stanu i zaawansowania zmian u danego pacjenta.

 

Bibliografia:

  1.  https://cejsh.icm.edu.pl/cejsh/element/bwmeta1.element.desklight-6bea641f-2ca2-4c52-883f-c1af6b4d111f/c/07_.pdf
  2.  https://www.szpitalnaklinach.pl/blog/skolioza-dlaczego-warto-podjac-walke-ze-skrzywieniem-kregoslupa/
  1. https://podyplomie.pl/publish/system/articles/pdfarticles/000/012/292/original/75-79.pdf?1473161160